نامه‌کانی غوربه‌ت ..(نامه‌ی یه‌که‌م)

وه‌حشه‌ت گوڵێکه‌
به‌یانیان به‌ لێواری ئاسۆی غوربه‌ته‌وه‌ ده‌ڕوێ
مردن نارنجێکه‌
له‌ حه‌وشه‌ی پڕ کرێنشینی دووریدا به‌ دره‌ختی زه‌مانه‌وه‌ ده‌له‌رێته‌وه‌ .
با هه‌وره‌کان ڕاده‌ژه‌نێ و ناشزانێ
شته‌کان ئاوێته‌ن یان چاوی غوربه‌ت خێله‌ !

تۆم بۆچی بوو یه‌سنا
له‌م دونیا ناهه‌مواره‌دا تۆم بۆچی بوو
گه‌ر نیگات به‌ره‌و شینایی ژیانی نه‌ده‌بردم
گه‌ر بیانووه‌ ساده‌کانت
به‌ نیشتمانی فرمێسک ئاشنای نه‌ده‌کردم .
مه‌گه‌ر به‌ سێحری په‌نجه‌کانی تۆ
شته‌کان بچنه‌وه‌ جێگای خۆیان
مه‌گه‌ر به‌ ته‌ماشای نێرگزییانه‌ت
ئاو ببێته‌وه‌ به‌ ئاو
خۆر بچێته‌وه‌ مه‌داری خۆی .
به‌ هه‌ناسه‌ی یه‌زدانیی تۆ نه‌بێت
با
با نییه‌ .
گه‌ر ده‌ستی تۆی به‌سه‌ره‌وه‌ نه‌بێت
به‌رد به‌ پژمه‌ی هه‌ورێکی که‌م ته‌مه‌ن ده‌پووکێته‌وه‌ .

له‌م ئێواره‌ بێهووده‌یه‌دا
وڵات په‌نجه‌ره‌یه‌که‌ بێ ئاسمان ،
شه‌قه‌ی باڵی جووتێ کۆتر په‌رپووتم ده‌کا .
ناتوانم نامه‌یه‌ک به‌ ناونیشانی په‌نجه‌کانی تۆ بنێرم .
خۆزگه‌ لێره‌ ده‌بووی تا به‌هار بزانێ
جیهان هه‌نارێکه‌ دڵته‌نگ
به‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ی تۆ ده‌مده‌کاته‌وه‌ !

وه‌ته‌ن

دڵ ده‌بێته‌ به‌رد
ته‌مه‌ن ده‌بێته‌ تۆز و گه‌رد
تۆ نابیته‌وه‌ به‌ مناڵه‌ ئاشقه‌که‌ی کۆلاره‌ی مانگ .
ئاو به‌ره‌و به‌فر ده‌گه‌ڕێته‌وه‌
به‌فر ده‌بێته‌وه‌ به‌ هه‌ڵمی ترووپکه‌ به‌رزه‌کان
تۆ نابیته‌وه‌ به‌ شاعیره‌ مناڵه‌که‌ی هه‌ناری پێکه‌نینی خوا .

وه‌ته‌ن ، ئه‌ی باڵنده‌ شه‌که‌ت و خاکڕه‌نگه‌که‌
ئه‌ی نازه‌نینه‌ مۆرپۆشه‌که‌ی دڵم !
مردن چییه‌ ، جگه‌ بێڕه‌نگی قه‌نارییه‌کی خه‌مگین و دیل
ته‌نیاییش
بێده‌ره‌تانی ئاشقێکی دوور له‌ تۆ !؟

ده‌زانم ئاواته‌ سووتاوه‌کانی کانی
به‌ چاوبڕکێی ئه‌ستێران نایه‌نه‌ دی
ئه‌گینا شوڕه‌بی ئاشوفته‌ی دڵی من ، پرشنگی چاوی یار و
کانیاوه‌کانی ته‌نیایی تۆ
به‌یه‌کتر نامۆ نین !

گه‌ر گێژی دوای له‌دایک نه‌بوومایه‌
ئه‌و ئه‌ستێره‌یه‌م پاش فڕه‌ی باڵی په‌ره‌سێلکه‌کان ده‌گرت و
تووشی ئه‌م غوبارستان و ئه‌م ده‌شته‌ شه‌هوه‌تبازه‌ نه‌ده‌هاتم .
گه‌ر ئاگری کز و هێشتا نه‌مردووی ئه‌م دڵه‌ نه‌بوایه‌
ڕه‌نگه‌ لاچاوی شه‌به‌ق بۆ شوێنێکی ببردبام
شوێنێ له‌ نیوان کچێنی ڕێواس و لاو‌ێتی مانگه‌ شه‌وێکی گێلدا .

گه‌ر ده‌ته‌وێ نێرگزانی حه‌سره‌تت
ئه‌شکه‌وتی قاتڵان بۆن خۆش نه‌که‌ن
مێخه‌ک به‌ندی گه‌ردنه‌ به‌رزکه‌ت به‌ سه‌رماندا بپچڕێنه‌ و
بۆنی که‌لاکی ئه‌م هه‌موو ئاواته‌مان لێ دوورخه‌وه‌ .

با ، که‌نیشکیی به‌فر و ناسکیی گۆڵ تاڵان ده‌کات
باکت نییه‌ .
زریان حه‌زه‌کانی زه‌نبه‌قی دڵمان هه‌ڵده‌وه‌رێنێ
باکت نییه‌ !
هه‌نسکی نامورادیی ئه‌و هه‌موو ده‌روێشه‌ نابیسی ،
به‌ سانایی له‌ گێژه‌نی ئاخمان ده‌په‌ڕێیته‌وه‌
باڵای ئه‌رخه‌وان به‌ ڕێحانه‌ی ئیشتیاقت ڕه‌ش ده‌بن
باکت نییه‌ .

جاران ماچی کۆڵمه‌ تۆزگرتووه‌که‌ت ، ئاواتی سپێده‌ و قاتڵانی جوانیی بوو .
ئه‌و قاتڵانه‌ی له‌ شه‌وانی خه‌وفناکی ئه‌شکه‌وته‌ دووره‌کاندا
به‌ خه‌یاڵی گه‌رمای له‌شه‌ کافووریه‌که‌ته‌وه‌
شه‌یتانی ده‌بوون .
ئه‌وانه‌ی به‌ به‌رچاوی ده‌روێشه‌کانته‌وه‌
به‌ بۆنی تووتن و به‌ خنجه‌ر و ده‌مانچه‌ی په‌ڕشاڵیانه‌وه‌
لامله‌ زه‌رده‌که‌تیان هه‌ڵده‌مژی .
جاران ناوت هه‌موو شتێ بوو
جگه‌ ئه‌وه‌ی من ده‌یبینم ، من ده‌یبیسم
جاران ناوت ئه‌ژنۆی کۆتره‌ باریکه‌ی شل ده‌کرد
ده‌می شمشێری کول ده‌کرد !

ده‌بێ بگریم و ناتونم
ده‌بێ په‌ڵه‌ هه‌ورێ له‌ ئاسمانی چاوه‌کانت داگرم
سه‌ر و دڵی تێدا نوقم که‌م و ناتوانم .
تۆ گه‌ڵایه‌ک له‌ دارستانی باڵات هه‌ڵوه‌رێنه‌
با من له‌ ئه‌ندووهیا بگریم .
گوڵه‌ هێرۆیه‌ک له‌م کێڵگه‌ ژاراویه‌دا بڕوێنه‌
به‌ له‌ باوه‌شی با دا بله‌نگجێ و کراسه‌که‌ی تۆم بیر بێنێته‌وه‌
ئه‌و کراسه‌ی له‌ نیوه‌ڕۆیه‌کی به‌هاریدا
له‌ گۆڵه‌ هێرۆی تانجه‌رۆ بۆتیان دووری و
جارناجارێ پارچه‌یه‌کی ده‌نێرمه‌وه‌ بۆ باوکم
تا چاوه‌ کزه‌کانی پێ سورمه‌رێژ کات .

خه‌ون به‌ چییه‌وه‌ ده‌بینی ئه‌ی یار ، ببینه‌
گرنگ نوقم بوونه‌ له‌ تریفه‌ی چاوه‌ڕوانیدا و
ڕامانه‌ له‌ ده‌نگی به‌سامی ئه‌ودیوی دارستانه‌ چڕه‌کان .
گرنگ هه‌ست کردنه‌ به‌ ته‌نیایی .
گرنگ فام کردنی ترپه‌ی ئه‌م به‌رده‌یه‌
که‌ نابێته‌وه‌ به‌ دڵ .

ئه‌و شاره‌ی دڵته‌نگییه‌کانمانی گه‌وره‌ کرد
بکوژی هه‌نار و ئاره‌زووه‌
ئه‌گینا خه‌نده‌ی هه‌نار و تامی خه‌یاری گوڵبه‌ده‌م
جوانترن له‌ لێوی لاستیکیی ئه‌م وه‌ته‌نه‌ ماکیاجکراوه‌
له‌ حه‌یرانی ئه‌م ده‌شته‌ حه‌یرانه‌ .
که‌ژاوه‌که‌ت به‌ جاده‌ی خه‌یاڵدا ڕابکێشه‌ ئه‌ی یار
مه‌گه‌ر خه‌یاڵ له‌ وه‌حشه‌تی سه‌مای مه‌رگ و
ده‌می تیژی ئه‌م شمشێره‌ فێگرتووه‌ بمانپارێزێ و
کۆتری ساده‌ی دڵمان رزگار بکات .

ئێواره‌یه ‌و نم نم تاریکی ده‌بارێ
کۆلاره‌ی مانگ ده‌پچڕێت و به‌ره‌و قووڵترین هه‌ڵدێر ده‌خزێ .
منیش هه‌وای سیاچه‌مانه‌یه‌کی تاڵ ده‌مبا و
له‌وانه‌یه‌ نه‌گه‌ڕێمه‌وه‌
نه‌گه‌ڕێمه‌وه‌ ئه‌ی یار !

ڕه‌نگه‌ په‌پووله‌یه‌ک پاش تۆفانی نامورادیت
له‌ بن ده‌وه‌نێکی ئه‌م بناره‌دا به‌ جێ مابێ
په‌له‌ ناکه‌م بۆی ده‌گه‌ڕێم .
ڕه‌نگه‌ بۆنی ئاره‌قه‌ی ژێر باڵت
له‌ ژێر به‌ردی کانیاوی ناو قامیشه‌ڵانێکدا به‌ جێ هێشتبێ
بۆی ده‌گه‌ڕێم .
هه‌موو نیوه‌شه‌وێک
سه‌رده‌که‌م به‌ چاوانه‌یه‌کی ته‌نیادا
ده‌گریم و هاوار ده‌که‌م
بۆچی ئاوات به‌جێ هێشتین !؟

خه‌م مه‌خۆن ئه‌ی ئه‌رخه‌وانه‌ هه‌تیوه‌کانی وه‌ته‌ن
هه‌ڵمه‌وه‌رێن په‌نجه‌ شمشاڵییه‌کانی شنه‌بای حه‌سره‌تڕێژ !
کارژۆله‌ ساویلکه‌کانی دوێنێ و
براخۆره‌کانی ئه‌مڕۆ ، مه‌ترسێن ،
بۆ ده‌رمانی نێرگزی دیده‌تانه‌
له‌م دڕکستانه‌ خوێناوییه‌دا هه‌ڵکورماوم .
ئه‌ی ئه‌ستێره‌ گێژه‌کانی ئاشقی خاک
بۆ لێوی ویشک و بێ ترووسکه‌ی ئێوه‌یه‌
له‌م قاقڕستانه‌دا
له‌ کانیاوێک ده‌گه‌ڕێم فێنکایی بارانی لێ هه‌ڵقوڵێ .
تامی یه‌که‌م ماچی ئێوه‌
ئه‌ی کیژۆڵه‌ سه‌رمه‌سته‌کانی کازیوه‌ وای لێکردم
خۆڵه‌مێشی سه‌ر ئێسکی ماسی و مامز بلێسمه‌وه‌ .

له‌ چاوه‌ڕوانیی هه‌وره‌ قسڕه‌کاندا پرتووکاین وه‌ته‌ن !
ڕێک وه‌کوو گوله‌‌یه‌کی سه‌رشێتی ئارپیجی
چووینه‌ ژێر پێڵووی ماندووی هه‌ژارانه‌وه‌
خه‌ونی گه‌نم و جۆماڵ و بێستانمان ته‌قانده‌وه‌ .
تۆش وه‌کوو نارنجۆکێکی ئاماده‌
له‌ مێشکماندا ده‌خولایته‌وه‌ ،
ده‌خولایته‌وه ‌و
ده‌ماره‌کانی غیره‌تی ئێمه‌ت پڕ ده‌کرد له‌ وه‌سوه‌سه‌ی بارووت و حه‌زی ته‌قاندنه‌وه‌ .
وه‌کوو مارێکی ڕه‌نگاوڕه‌نگی ئه‌فسووناوی
له‌ نوێنی بێقه‌راریی نیوه‌شه‌واندا
زگی ژنه‌ شه‌هیده‌کانت پڕ ده‌کرد له‌ گه‌رای ئاره‌زووی مێردێکی نادیار
له‌ گه‌رای منداڵی بێکار .

به‌ به‌ستێنی ته‌ماویی ناوی تۆدا
خه‌واڵو
ماندوو
بێ هیوا و بێ دوارۆژ
ده‌ڕۆیشتین و به‌یادی نازی چاوه‌کانت و گه‌وره‌یی ناوته‌وه‌
گه‌رروی هاوڕێکانمان هه‌ڵده‌دڕی
تا که‌سی تر جگه‌ ئێمه‌ سروودی خۆشویستنت نه‌ڵێته‌وه‌ .
چی مزگه‌وتی گونده‌ چییاییه‌کان بوو
به‌ ورده‌شوشه‌ی بۆتڵه‌ ئاره‌ق فه‌رشمان کرد
به‌ڵکوو له‌ ساته‌ وه‌ختی سه‌رخۆشیدا
که‌وانی ئه‌برۆت ببینین و له‌ میحرابی ناوچاوانتا
چاره‌نووسمان بخوێنینه‌وه‌ .

چی ده‌که‌ی وه‌ته‌ن !
له‌ به‌ر دادخوازی ئه‌و هه‌موو ده‌روێشه‌ ناموراده‌دا چی ده‌که‌ی ؟
تۆ فریوێکی جوانی
ئه‌فسانه‌ی حه‌قیقه‌ت بازانی !

من و ترس و نزای ئه‌م خاکه‌ هاوارمان کرد
وه‌ته‌ن ئه‌ی دایکی وه‌ته‌ن
بۆچی ئاوا به‌ جێت هێشتین !؟
من و تۆزی سه‌ربرژانگی دڵدارانت
به‌ره‌و هه‌موو لایه‌ک ڕۆیشتین
نه‌کا گه‌ڵایه‌کی باران نه‌دیوی تۆمان جێ هێشتبێ
تۆزقاڵێ ڕه‌نگی چاوتی پێوه‌ مابێ .
بووین به‌ ئاو و سه‌رمان نا به‌ لاجانگی به‌رد به‌ به‌ردی کوێستانته‌وه‌
پرسیارمان کرد
شادومانی به‌فراوانی وه‌ته‌ن کوانێ ؟!
به‌ باخه‌کانتا گه‌ڕاین و هاوارمان کرد
ئه‌ی دره‌خته‌ بێ به‌ره‌کان
سێوه‌ سووره‌ی موژده‌کانی دایکمان کوانێ ؟!
له‌ خۆرنشینی به‌ختماندا ، ده‌گریاین و ده‌مانپرسی
کوا سوورایی کۆڵمه‌کانت به‌ لاروومه‌تی شه‌هیدانی ئاسۆته‌وه‌ ؟
کوا تامی هه‌ڵوژه‌ی خه‌نده‌کانت
له‌ ژێر ددانی لاوه‌تیماندا ؟
که‌چی ئه‌تۆ هه‌ناسه‌ی په‌نگ خواردووی مارێک بووی وه‌ته‌ن
له‌ ژێر قامچی سه‌ده‌کاندا نووزه‌ت ده‌هات .
گه‌رده‌لوولی گێژ و وێژی ده‌شتێکی بێ ئاسۆ بووی
نه‌تده‌زانی بۆ کوێ هه‌ڵبێی
سه‌رگه‌ردانیت چی لێ بکه‌ی .

رووت ، وه‌کوو سه‌ماکه‌رێکی سه‌رخۆش
دڵم ده‌ده‌مه‌ به‌ر خه‌نجه‌ری ئه‌شقت
به‌شکوو ناڵه‌یه‌کی لێوه‌ بێت
وه‌کوو ناڵینه‌کانی تۆ له‌ به‌ر بارانی ژار و ته‌نیاییدا .

ده‌بێ ببم به‌ چی تا مامزی ئه‌م ده‌شته‌ خه‌وفناکه‌ لێم تێبگه‌ن ؟
ده‌بێ به‌ چ زمانێک بدوێم
تا ماسییه‌ لم خۆره‌کان بدوێنم ؟
ده‌بم به‌ ته‌رزه‌یه‌ک شه‌یدا
تا کیژێکی ماندووی ناو ژووره‌ تاریکه‌کانت
داوێنی کراسه‌ مۆره‌که‌ی بۆم بکاته‌وه‌ .
ده‌بم به‌ بارانێک شه‌یدا
ساته‌کانی ئێواره‌ی گه‌نجێکی ئاشق خه‌مناکتر ده‌که‌م .
ده‌بم به‌ بایه‌کی یاخی
وڵامێک بۆ ده‌ڵه‌راوکێی داربه‌ڕووی هه‌ڵپاچراو ده‌دۆزمه‌وه‌ .
وه‌کوو مه‌جنوون
ناوت له‌سه‌ر لمی چی بیابانی دونیایه‌ ده‌نووسمه‌وه‌
تا که‌ژاوه‌که‌ت ساتێ له‌ لام ئۆقره‌ بگرێ و
من حه‌یرانێکی تر بچڕم .
ده‌بم به‌ به‌فری سه‌ر هه‌ڵه‌مووتی دووریت
به‌شکوو کاسه‌یه‌کی دۆی نێوه‌ڕوانت
به‌ پارچه‌یه‌کی گیانم فێنک بکه‌یته‌وه‌ .
ده‌مرم به‌شکوو چاوه‌کانت ببینمه‌وه‌ .
ده‌مرم به‌شکوو جێگای ماچی حه‌شه‌ریانه‌ی قاتیڵه‌کان
به‌ لامله‌ زه‌رده‌‌که‌ته‌وه‌ نه‌بینمه‌وه‌ .
زۆر ده‌ترسم نه‌مرم و
به‌ بینینی ئه‌و باڵا زره‌افه‌ی وا به‌ هه‌رزان و به‌تاڵان ده‌یفرۆشن
له‌پی ده‌ستم به‌ چه‌قۆی حه‌یره‌ت ببڕم .
زۆر ده‌ترسم وه‌ته‌ن
زۆر ده‌ترسم .

به‌رێز کاک مه‌هدی
سپاس بۆ تێبینی یه‌کانت ده‌رباره‌ی شیعری " پرسیاری چاوه‌ڕوانان " . زۆرم ئیستفاده‌ کرد . له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی ئاماژه‌تان کردبوو " بۆتانی روون بکه‌مه‌وه‌ " . ئه‌م وڵامه‌ کورته‌ ده‌نووسم . ئه‌گینا به‌ پێی عاده‌تی دێرینی خۆم ، ره‌خنه‌کان به‌ دیقه‌ته‌وه‌ ده‌خوێنمه‌وه‌ و گوێیان لێ ده‌گرم ، ئه‌وانه‌ی ڕاست بن ، یان له‌و کاره‌دا که‌ ره‌خنه‌ی لێ گیراوه‌ ، یان له‌ کاره‌کانی داهاتوومدا ڕه‌چاویان ده‌که‌م و ده‌کاریان دێنم. له‌ پاشان حه‌زم له‌ وڵام دانه‌وه‌ به‌ نووسراوێک به‌ ناوی خوازراوه‌وه‌ نییه‌ .
له‌و چه‌ند خاڵه‌دا که‌ ئامه‌ژه‌تان کردوه‌ . خاڵی یه‌که‌مم زۆر پێ ڕاسته‌ و من هه‌ڵه‌که‌ ڕاست ده‌که‌مه‌وه‌ . ئه‌ڵبه‌ت ده‌بێ ئاماژه‌ش بکه‌م که‌ ئه‌م نیشانه‌یه‌ " ! " ته‌نیا نیشانه‌ی سه‌رسووڕمان نییه‌ ، به‌ڵکوو زۆرتر بۆ " خطاب " به‌ کاری دێنم .
سه‌باره‌ت به‌ وشه‌ی " پێشوازی " ڕاسته‌ من هه‌ڵه‌م نووسیوه‌
ئاماژه‌ی 2 ، پێم وانییه‌ هه‌موو ئه‌و وشانه‌ "معرفه‌" بن . بۆیه‌ پێم وایه‌ هه‌ر ئه‌و هه‌وڵه‌ی خۆم که‌ ماوه‌یه‌که‌ بۆ دووباره‌ و سه‌د باره‌ نه‌کردنه‌وه‌ " کان " ده‌یده‌م ، لێره‌شدا جێی گرتووه‌ .
. سه‌باره‌ت به‌ مۆته‌که‌ و ته‌رمی سه‌رشان و ڕاوه‌ستان و ئاخرین دروشم و قاسپه‌ی کوێستانی ڕابردوو. له‌گه‌ڵت هاوڕانیم . ئه‌م شێوازه‌ له‌ نه‌دیتنی ته‌رکیبه‌ ئیماژیی و خه‌یاڵییه‌کان نه‌ختێک له‌ دونیای شیعر دوورمان ده‌کاته‌وه‌
جاریکی دیکه‌ سپاس

خالد مه‌نسووری ماڵئاوا

ده‌بێ بگریم و ناتوانم. ده‌بێ بگه‌ڕێمه‌وه‌ نێو شه‌وه‌کانی پڕ ئه‌ستێره‌ی شاری سنه‌ و بۆم ناکرێ . ده‌بێ ته‌حه‌مولی یادی ئه‌و هه‌موو دانیشتن و شیعر خوێندنه‌وه‌ و به‌حس و جه‌ده‌لانه‌ی شه‌وانی ماڵی خالد مه‌نسووری و سه‌رهه‌نگ ناهید و ئاخای مهاجر و ره‌زا هێمه‌تیار و ئه‌میر کوردستانی و.. بکه‌م و ناتوانم .
ده‌بێ بۆ کۆبوونه‌وه‌ پڕ له‌ باس و خواسه‌کانی ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بیی و دڵه‌ڕاوکێ و ترسه‌کانی دوای شه‌وه‌ شیعره‌کانمان و له‌ یادبردنه‌وه‌یان به‌ په‌یکێک ، له‌ قه‌له‌نده‌رخانه‌* ی نێو دوکانه‌که‌ی له‌ چوارباخ دا ، بگریم ....... ده‌بێ ، ده‌بێ ، ده‌بێ ..
منداڵ بووم که‌ ده‌مناسی . له‌ شاری مه‌ریوان ده‌رمانخانه‌ی هه‌بوو. یار و یاوه‌ری هه‌ژاران و نه‌داران . به‌دخوای زۆر بوو. ده‌یانگوت " به‌هایی " ه‌. ده‌گه‌ڵ شاعیرانی کلاسیک وێژی مه‌ریوان نێوانی زۆر خۆش بوو، به‌تایبه‌ت شێخ حه‌مه‌ مارف . مامۆستا قانع یشی دیتبوو. جه‌وانه‌کان زۆریان خۆش ده‌ویست . دواتر به‌ ماڵه‌وه‌ باری کرد بۆ شاری سنه‌ . ئاشنایه‌تی ئه‌قڵانیمان له‌و کاته‌وه‌ ده‌ستی پێ کرد که‌ رۆژێک پێم وابێت ساڵی 1363 بوو، سه‌رهه‌نگ ناهید ، ئه‌فسه‌ریکی خانه‌نشینی ئه‌ده‌ب دۆستی سه‌قزی ، که‌ له‌ گه‌ڵ شاعیرانی فارس و کوردی وه‌کوو "سیمین بێهبه‌هانی و ته‌وه‌لولیی و نادرپور و سواره‌ی ئیلخانی و... " دۆستایه‌تی هه‌بوو ، زانیبووی من شیعران ده‌ڵێم .بانگی کردم بۆ ماڵی خۆی . له‌ گه‌ڕه‌کی شه‌ریفاوای شاری سنه‌ داده‌نیشتین . له‌وێ منی به‌کاک خالد و ئه‌میر ڕاستی و ره‌زاهێمه‌تیارو سدێق مه‌هاجر و ئیرج عێبادی ، ناساند .مه‌سعوود زه‌ندی شم ، له‌وێ ناسی . شاعێرێکی نوێخواز بوو . به‌ فارسی شیعری ده‌گوت . کتێیشی چاپ کردبوو . گه‌ر چی من 22 ساڵم ته‌مه‌ن بوو ، به‌ڵام له‌و ئێواره‌ به‌دواوه‌ ، ڕۆژانی جومعه‌ له‌ ماڵی یه‌کێک له‌و که‌سانه‌ کۆ ده‌بووینه‌وه‌ و شیعر ده‌خوێنرایه‌وه‌ و باس ده‌کرا و ڕه‌خنه‌ ده‌گیرا . کاتێک یه‌که‌م ئه‌نجومه‌نی ئه‌ده‌بیی له‌ شاری سنه‌ ، له‌ سازمانی ته‌بلیغآتی ئیسلامیی دامه‌زرا و ره‌زا هێمه‌تیار بوو به‌ به‌رپرسی ، ئیدی زۆرتر و فراوانتر له‌ ته‌ک کاک خالد ، تێکه‌ڵ بووین .که‌ ‌ سه‌فه‌رێکی شاعیرانه‌یان بۆ فه‌راهه‌م کردین ، له‌ تاران و چه‌ند شاری شیمالی ئیران شیعرمان خوێنده‌وه‌ و له‌ته‌ک شاعیران و نووسه‌رانی ئه‌و کات ئاشنا بووین ، زۆرتر به‌ روحیاتی ئه‌و ئاشنا بووم . له‌ به‌ر ئه‌وه‌ی به‌ جه‌وانی فه‌قێ بوو ، نوکته‌ و مه‌ته‌ڵی بێ ئه‌ژماری ده‌زانی . دانیشتن له‌ مه‌جلێسی ئه‌و پیاوه‌دا ، هه‌میشه‌ پڕ به‌هره‌ی ده‌کردین .

سه‌ره‌تا شیعری به‌ شێوازی قه‌دیم و له‌ قاڵبی عه‌روزیدا ده‌نووسی ، چاکیشی ده‌نووسی . دواتر له‌ ئه‌نجامی ئه‌و هه‌موو دانیشتنانه‌ی ده‌گه‌ڵ ئێمه‌ مانان ، خووی دایه‌ شیعری ئازاد . ‌له‌ بواری زمانناسی ، به‌ تایبه‌ت زمانه‌ ئارکائیک و کۆنه‌کان دا ، کاری زۆر جێدی و گرینگی کردبوو . زمانی سپرانتۆ و زمانه‌کانی ئیرانی قه‌دیمی به‌ باشی ده‌زانی . ساڵی 1377 ، له‌و ده‌رفه‌ته‌ی به‌شی کوردی و لاپه‌ره‌ی ئه‌ده‌بیی هه‌فته‌نامه‌ی (سیروان ) م به‌ڕێوه‌ ده‌برد ، کاک خالێد هه‌ندێ بۆچوونی هه‌بوو سه‌باره‌ت به‌ شێوه‌زاری سنه‌یی . له‌ سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ بوو که‌ شێوه‌زاری سنه‌یی "زمان " ه‌ . من له‌ گه‌ڵ ئه‌و ڕایه‌ نه‌بووم ، به‌ڵام بۆ ئه‌وه‌ی دیالۆگێکی ئه‌دیبانه‌ و زمانناسانه‌ درووست ببێ ، وتاره‌کانیم له‌ " سیروان " دا بڵاو کرده‌وه‌ .‌ بوو به‌ زه‌مینه‌یه‌ک بۆ نووسینی فره‌ بابه‌تی ده‌وڵه‌مه‌ند . ئه‌ڵبه‌ت نابێ بیشارمه‌وه‌ که‌ له‌ به‌رانبه‌ریشدا که‌سانی دیکه‌م هان ده‌دا که‌ بێنه‌ مه‌یدان و له‌و بواره‌دا شت بنووسن . ئه‌وه‌ی له‌ یادم مابێت " فاروق که‌یخوسه‌ره‌وی " چالاکانه‌تر له‌ هه‌مووان هاته‌ مه‌یدان . دواتر بیستم ئه‌و باسه‌ زۆر ته‌شه‌نه‌ی کردووه‌ .
ساڵێک زیاتره‌ به‌ دوایدا ده‌گه‌ڕێم ، به‌شکوو بتوانم سه‌باره‌ت به‌ ڕه‌وتی ئه‌ده‌بیات و ئه‌نجومه‌نه‌ ئه‌ده‌بییه‌کان له به‌رنامه‌ی " ڕامان " دا قسه‌ی له‌ گه‌ڵ بکه‌م . به‌ڵام بۆم نه‌دۆزرایه‌وه‌ . تا ئه‌م خه‌به‌ره‌یان دامێ . حه‌یف و سه‌د مخابن .
خالد مه‌نسووری له‌م دونیا رۆشت .خه‌به‌ره‌که‌ هێنده‌یه‌ و هیچی تر . به‌ڵام بۆ من که‌ ساڵه‌ها له‌ نزیکه‌وه‌ ده‌مناسی ، ته‌نیا خه‌به‌رێکی ساده‌ نه‌بوو. به‌ مردنی خالد مه‌نسووری ، کۆمه‌ڵێک بیره‌وه‌ری له‌ مندا زیندوو بوونه‌وه‌ . له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌دا کاک خالد بوونی هه‌یه‌ . که‌وایه‌ لای من هه‌ر به‌رده‌وام زیندووه‌.
یادی به‌خێر

* قه‌له‌نده‌رخانه‌ : کاک خالد له‌ نێو دووکانه‌که‌یدا له‌ چوارباخ ، شوێنیکی بچووکی هه‌بوو بۆ چا لێنان . " بۆ خۆی ئاره‌قێکی ئه‌نتیکه‌ و نایابی ده‌کڕی . له‌وێ جار و بار ده‌مێکمان ته‌ڕ ده‌کرد . ئاگر بوو ئاگر !" ئه‌وێمان به‌ یادی " پێره‌مێرد"ه‌وه‌ ناو نابوو قه‌له‌نده‌رخانه‌ . پێم وایه‌ پیره‌مێردی شاعیر له‌ چاپخانه‌که‌یدا شوێنکی وای هه‌بووه‌ ، پێی وتووه‌ قه‌له‌نده‌رخانه‌ .

ته‌مه‌ن

ته‌نیاتر له‌و به‌ردانه‌ی له‌ یادی هه‌ور سڕاونه‌ته‌وه‌

گوێت له‌ هیچ نییه‌

گڤه‌ی خه‌ون نه‌بێت

بێده‌نگیی دڵت به‌ هاژه‌ی تاڤگه‌یه‌ک
ب

ش

ک

ا
یێ‌

مردن هه‌ناسه‌یه‌ک ده‌بوو
پڕ له‌ باران .

ئاو له‌ به‌رد به‌ ته‌منتره‌

تۆ

له‌هه‌ردووکیان

پیرتر

پرسیاری چاوه‌ڕوانان

تا به‌که‌ی تێلی ئه‌م سنووره‌ ڕاژه‌نێین ؟
هه‌ر بڵێین
وه‌رنه‌وه‌ !
قه‌ڵه‌م و کتێبان خنکاون
سێداره‌ له‌ باڵای ته‌مه‌نمان به‌رزتره‌
رێگاکان ته‌ماوین
کۆڵانان پڕاوپڕ له‌ دێو و دێوزمه‌
شه‌قامان خوێنین و
نیشتمان تاسه‌بار.
شه‌و نییه‌ مۆته‌که‌ی تازیه‌
به‌ر ده‌رگای ماڵێکمان لێ نه‌گرێ
رۆژ نییه‌ ته‌رمێکی ئاواتمان نه‌ده‌ینه‌‌ سه‌ر شانی سه‌بووری خۆماندا و
له‌ دڵ و چاوماندا نه‌ینێژین .
چوار ده‌وری ژیانمان مێزه‌ر پێچ
ئاسۆمان عابا پۆش
مردنمان هێند ساده‌ و پڕ ده‌رده‌
له‌ ڕه‌گی گه‌ردنمان ناسک‌ و نزیکتر .

به‌س نییه‌ ئه‌م گشته‌ ئه‌شکه‌نجه‌ و سووتانه‌ ؟
خۆ ئێوه‌ ڕێبواری ڕێچکه‌که‌ی هه‌تاو بوون
قه‌رار بوو یه‌که‌مین مزگێنی سه‌فه‌رتان
ڕابوون بێ و ڕاوه‌ستان .

له‌و ده‌شتی گه‌رمێنه‌ وه‌رنه‌ سه‌ر زناری ئیراده‌
بڕوانن
سکاڵای دووریتان گه‌یشتووته‌ ئه‌وپه‌ڕی سووتان و
ئێوه‌ هه‌ر له‌ جوغزی به‌ڵێندا
سه‌رگه‌ردان .
وڵات خۆ سه‌رانسه‌ر ده‌شتێکی نێرگزه‌
له‌ مه‌یلی پێشوازیی چاوتاندا
به‌و هه‌موو ئه‌زموونه‌ ڕه‌نگین و
به‌م گشته‌ چاویلکه‌ی تازه‌وه‌
برژانی برێشکه‌ی هیوامان
نابینن !؟
گه‌ر ئێوه‌ن ده‌زانن کلیلی ده‌روازه‌ی رزگاری
له‌ خانی چه‌نده‌می ژیاندا دانراوه‌
مه‌هێڵن سیماتان له‌ چاوی منداڵ و
چیرۆکی چاره‌نووس سازه‌کان بزر بێت .
گه‌ر ئێوه‌ن ده‌زانن کووله‌که‌ی رووحی دێو چۆن ده‌شکێ
به‌‌ کانیی سه‌رده‌مدا ڕۆ بچن
خۆڵی ئه‌و پێده‌شته‌
له‌ چاوتان ڕاماڵن
ئه‌ستێران موحتاجی بریسکه‌ی چاوتانن .
ئه‌و ده‌سته‌ پڕ نان و پڕ ئاوه‌ هه‌ڵبڕن
وه‌رزه‌کان تامه‌زرۆی به‌رهه‌می ده‌ستتانن .
گه‌ر ئێوه‌ن نوێنه‌ری به‌هاران
دار و ئاو پرتووکان
ببارن !
ڕێگاکان به‌ برووسکه‌ی هه‌نگاوتان ڕاده‌بن
هه‌ستنه‌وه‌ .
قه‌رار بوو باخی ئه‌م رێچکه‌یه‌‌
له‌ شاخ دا به‌ر بگرێ و
سه‌مه‌ری بێته‌وه‌ ناو حه‌وشه‌ی ماڵه‌کان .
به‌ڵێن بوو تا دوایین هه‌ناسه‌
هه‌ورازی خه‌بات و شاڕێیانی رزگاری بپێون
نه‌ک ته‌نیا به‌ یادی قاسپه‌که‌ی کوێستانی ڕابردوو
بخوێنن .

له‌ ناخی ئاگر و خوێنه‌وه‌
قوڕگێکی هه‌تاو ڕه‌نگ
سروودی ڕاوه‌ستان ده‌خوێنێ
ده‌ستێکی داهێنه‌ر
ئاخرین دروشمی نه‌وه‌یه‌ک ده‌نووسێ :

تا به‌ که‌ی تێلی ئه‌م سنووره‌ ڕاژه‌نێین ؟
هه‌ر بڵێین
وه‌رنه‌وه‌ !

تاوان

په‌نجه‌ره‌یه‌ک به‌ره‌و باران
قه‌ڵه‌مێک و
رۆژنامه‌یه‌ک له‌ جنسی هه‌تاو.
کلیلێکی تایبه‌تیش بۆ تۆ .

به‌ تاوانی ئه‌م ئه‌وینه‌
له‌ ئێوین* دا
به‌ند کراوم .


ئێوین : زیندانێکی به‌ناوبانگه‌ له‌ شیمالی شاری تاران . زۆربه‌ی زیندانیانی سیاسی له‌و زیندانه‌دا به‌ند ده‌کرێن.